หลายคนเวลาต้องไปติดต่อหรือเจรจาข้อพิพาทกับหน่วยงานราชการ มักจะพกความมั่นใจไปเต็มร้อย แต่กลับต้องผิดหวังเพราะเรื่องไม่คืบหน้า หรือซ้ำร้ายอาจกลายเป็นความขัดแย้งบานปลาย นั่นเป็นเพราะการดีลกับ “รัฐ” มีกฎกติกาที่ต่างจากธุรกิจทั่วไป นี่คือข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดครับ
1. ใช้ “อารมณ์” นำ “ระเบียบ”
ข้อผิดพลาดอันดับหนึ่งคือการใช้ความรู้สึกตัดสินว่า “ควรจะเป็นอย่างไร” มากกว่าการดูว่า “กฎหมายเขียนไว้ว่าอย่างไร”
- ความจริงคือ: เจ้าหน้าที่รัฐขยับตาม “ระเบียบปฏิบัติ” (SOP) หากคุณเรียกร้องในสิ่งที่ไม่มีระเบียบรองรับ ต่อให้เจ้าหน้าที่อยากช่วยแค่ไหนเขาก็ทำไม่ได้ เพราะอาจมีความผิดทางวินัยหรืออาญาตามมา
2. เจรจา “ปากเปล่า” ไร้หลักฐานเอกสาร
ในโลกราชการ “ถ้าไม่มีลายลักษณ์อักษร เท่ากับไม่มีการพูดคุย” หลายคนพลาดที่เข้าไปพูดคุยตกลงกันด้วยวาจา แต่ไม่มีการบันทึกถ้อยคำ หรือไม่มีหนังสือยืนยันอย่างเป็นทางการ
- ทางแก้: ทุกครั้งที่เจรจา ควรมีหนังสือบันทึกความเข้าใจ (MOU) หรือทำหนังสือถึงหน่วยงานเพื่อขอความชัดเจนในประเด็นนั้นๆ เสมอ เพื่อใช้เป็นหลักฐานหากมีการเปลี่ยนตัวเจ้าหน้าที่ผู้ดูแล
3. ไม่เข้าใจ “สายบังคับบัญชา” (Hierarchy)
การเข้าไปเจรจากับเจ้าหน้าที่ระดับปฏิบัติงานเพียงอย่างเดียวอาจไม่พอ หรือการข้ามหัวไปหาผู้ใหญ่ทันทีก็อาจทำให้คนทำงานลำบากใจ
- ความเสี่ยง: การไม่รู้ว่าใครคือ “ผู้มีอำนาจตัดสินใจตัวจริง” ในเรื่องนั้นๆ ทำให้คุณเสียเวลาเจรจากับคนที่ไม่มีอำนาจอนุมัติ ก่อนเริ่มเจรจาควรศึกษาโครงสร้างองค์กรก่อนว่า เรื่องของคุณจบที่ระดับ ผอ.กอง, อธิบดี หรือต้องเข้าบอร์ดคณะกรรมการ
4. ขาดการเตรียม “ข้อเสนอทางเลือก” (Option)
คนส่วนใหญ่มักไปตัวเปล่าพร้อมกับ “ปัญหา” หรือ “คำสั่งให้รัฐทำตามใจเรา”
- ความจริงคือ: รัฐมักจะเลือกทางที่ปลอดภัยและมีความเสี่ยงน้อยที่สุด หากคุณไม่มีข้อเสนอทางเลือกที่อ้างอิงข้อกฎหมายให้เจ้าหน้าที่เลือกใช้ (เช่น อ้างอิงคำพิพากษาศาลปกครองที่เคยมีมา) เจ้าหน้าที่ก็มักจะเลือกทางที่ “ปฏิเสธ” ไว้ก่อนเพื่อความปลอดภัยของตัวเอง
5. มองข้าม “เงื่อนไขเวลา” (Timeline)
การติดต่อราชการมีกรอบเวลาของกฎหมายกำกับเสมอ เช่น การอุทธรณ์คำสั่งทางปกครองต้องทำภายใน 15 วัน หรือการฟ้องศาลปกครองต้องทำภายในกี่วัน
- ความพลาด: หลายคนมัวแต่รอผลการเจรจาที่ยืดเยื้อจน “ขาดอายุความ” ในการฟ้องร้องหรืออุทธรณ์ ทำให้เสียสิทธิในการต่อสู้คดีไปโดยปริยาย
💡 เคล็ดลับจากนักกฎหมาย:
ก่อนเข้าพบหน่วยงานรัฐทุกครั้ง ควรทำการบ้านเรื่อง “ระเบียบและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง” ให้แม่นยำ และเข้าไปในฐานะ “พาร์ทเนอร์ที่ช่วยหาทางออก” ไม่ใช่ “คู่ขัดแย้ง” จะช่วยให้การเจรจาราบรื่นขึ้นมากครับ